วันที่ 9 ตุลาคม 2569 ณ ห้องประชุมขุนลุมประพาส ศาลากลางจังหวัดแม่ฮ่องสอน อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน จังหวัดแม่ฮ่องสอน สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดแม่ฮ่องสอน จัดกิจกรรมเสริมสร้างองค์ความรู้และพัฒนาศักยภาพบุคลากร โดยได้รับเกียรติจาก ดร.ขนิฏฐา กาญจนรังษีนนท์ อดีตผู้เชี่ยวชาญการพัฒนาชุมชน และที่ปรึกษากิตติมศักดิ์สหกรณ์ออมทรัพย์กรมการพัฒนาชุมชน จำกัด ประจำปี 2569 เป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์แก่เจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนจังหวัดแม่ฮ่องสอน  

การบรรยายครั้งนี้เน้นเรื่อง “งานพัฒนาชุมชนกับโลกยุคปัจจุบัน” โดยชี้ให้เห็นว่า การพัฒนาชุมชนไม่ใช่การเข้าไปทำแทนประชาชน แต่เป็นกระบวนการส่งเสริมให้คนในชุมชนได้ร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ และร่วมลงมือแก้ไขปัญหาของตนเอง ซึ่งหัวใจสำคัญของงานพัฒนาชุมชนคือการสร้างศักยภาพของคน กลุ่ม และองค์กรชุมชนให้สามารถจัดการปัญหาและพัฒนาคุณภาพชีวิตด้วยพลังของตนเอง 

ดร.ขนิฏฐา ได้สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงบทบาทของนักพัฒนาชุมชนในยุคปัจจุบัน จากอดีตที่มักเป็นผู้ให้ความช่วยเหลือหรือผู้สงเคราะห์ ไปสู่บทบาทของ “ผู้กระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ผู้เอื้ออำนวยความสะดวก พันธมิตรของชุมชน และผู้สนับสนุนชุมชน” เพื่อให้ประชาชนเกิดความเชื่อมั่นในศักยภาพของตนเองและสามารถลุกขึ้นมาจัดการปัญหาของชุมชนได้อย่างยั่งยืน    

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญ คือการทำงานของเจ้าหน้าที่พัฒนาชุมชนต้อง “รู้จักชุมชนให้ลึก รู้จักประชาชนให้จริง” ไม่เพียงรู้จักพื้นที่ในเชิงภูมิศาสตร์ แต่ต้องเข้าใจวิถีชีวิต ทุนชุมชน ปัญหา ความต้องการ และการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น เพื่อให้สามารถออกแบบกระบวนการพัฒนาได้ตรงกับบริบทของพื้นที่ โดยจุดมุ่งหมายสูงสุดของงานพัฒนาชุมชน คือ การทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนและสภาพของหมู่บ้าน ตำบล ได้รับการยกระดับให้ดีขึ้นโดยประชาชนเอง  

พร้อมกันนี้ ได้เน้นย้ำหน้าที่สำคัญของนักพัฒนาชุมชน ทั้งการส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน การพัฒนาศักยภาพคนและองค์กรชุมชน การประสานความร่วมมือกับหน่วยงานต่าง ๆ และการพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการตัดสินใจของชุมชนและการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ  

นอกจากนี้ ยังได้แลกเปลี่ยนแนวคิดการทำงานในยุคที่ชุมชนเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม การท่องเที่ยว การลงทุน และเทคโนโลยี โดยเจ้าหน้าที่ พช. จำเป็นต้องช่วยให้ชุมชน รู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลง สามารถเลือกอนาคตของตนเอง และพัฒนาศักยภาพในการบริหารจัดการชุมชนให้เข้มแข็งอย่างยั่งยืน    

ในส่วนของการพัฒนาศักยภาพบุคลากร ยังได้เน้นถึงคุณลักษณะของนักพัฒนาที่พึงประสงค์ ได้แก่ การมีความเชื่อมั่นในตัวประชาชน ทำหน้าที่เอื้ออำนวยแทนการนำประชาชน มีความรู้และทักษะในการสร้างพลังชุมชน และเรียนรู้อย่างต่อเนื่องเพื่อปลดปล่อยศักยภาพของประชาชนและชุมชน  

ขณะเดียวกัน ดร.ขนิฏฐา ยังได้ถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับ สหกรณ์ออมทรัพย์กรมการพัฒนาชุมชน จำกัด (สอ.พช.) ซึ่งมีบทบาทในการส่งเสริมความมั่นคงทางการเงินของสมาชิก ทั้งด้านการออม การให้บริการทางการเงิน การให้คำปรึกษาด้านการเงิน และการจัดสวัสดิการ เพื่อช่วยให้สมาชิกสามารถวางแผนชีวิตทางการเงินและสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงินได้อย่างเหมาะสม  

การบรรยายในครั้งนี้จึงเป็นทั้งการ “เติมความรู้ เติมมุมมอง และเติมพลังใจ” ให้แก่บุคลากรสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดแม่ฮ่องสอน ได้ทบทวนบทบาทของตนเองท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของสังคม และนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการทำงานกับประชาชน โดยยึดชุมชนเป็นศูนย์กลางและให้ประชาชนเป็นเจ้าของการพัฒนาอย่างแท้จริง

ทั้งนี้ สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดแม่ฮ่องสอนมุ่งพัฒนาศักยภาพ “คน พช.” ให้เป็นนักพัฒนาที่พร้อมเรียนรู้ ปรับตัว และทำงานร่วมกับชุมชนอย่างเข้าใจ เพื่อร่วมกันสร้าง ชุมชนเข้มแข็ง ประชาชนพึ่งตนเองได้ และมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน